Munduko Historia
Garaikidearen atal garrantzitsuak ezagutzea izango
da lehenengo helburu, XIX. mendetik hasita munduan
gertatu izan diren gertaerak eta prozesuak ezagutu,
aztertu eta ulertzea. Datorren ikasturtean emango den
Espainia eta Euskal Herriko Historia Garaikiderako
oinarri finko batzuk lortzea nahiko genuke.
Ikasteko teknika
bat hartzea izango da helburu nagusienetakoa eta
eskemak egin eta erabiltzea.
Andres Urdaneta
ordiziarraren irudia lantzea; Historia Garaikidean
kokatzen ez den arren, berak aurkitutako
itzulbidaiaren ondorioak gaur egun arte luzatu
direnez, gure herrian jaiotako pertsonaia hori ezagutzea
eta munduan kokatzea.
Helburu orokorrak
Mundu garaikidearen historiari dagozkion gertakari aipagarriak denboran eta espazioan behar bezala lekutuz
azaldu eta aztertzea, historiaren prozesuan duten esanahia eta orainaldiarekiko
ondorioak baloratuz.
Azkenaldiko historia itxuratzen duten ekonomia, demografia,
gizarte, politika eta kulturari dagozkien prozesu nagusiak
ulertu, ezaugarri adierazgarrienak antzemanez eta osagarri
izan dituzten faktore anitzak aztertuz.
Historiografiak finkatutako oinarrizko kontzeptuak eta
terminologia behar bezala erabiltzea eta arakatze eta
laburbiltze lanak burutzea, informazioa aztertu eta
iturburu eta historialarien zereginabaloratuz.
Gizarte arazoen aurrean, giza eskubideak eta bakea,
ingurugiroaren babesa eta ezberdintasuna bere alderdi guztietan
ukitzen dituzten horien aurrean batez ere, sentsibilitatea
eta erantzukizunaren zentzua garatzea, jarrera
demokratiko, tolerantziazko eta partaidetzazkoak hartuz.
Gizarteari buruz norberak dituen ideiak eztabaidatzea eta
kritikoki sakontzea, informazio berria kontuan hartuz,
estereotipoak eta aurreiritziak zuzenduz eta azterketa
historikoa etengabe berregiten den prozesu gisa hartuz.
EDUKIAK
Kontzeptuzko edukiak
Andres Urdaneta
1. multzoa: Mundu Garaikidearen eraikuntza
1. gaia: Industria Iraultza
2.gaia: Erregimen Zaharraren krisia
3.gaia: Iraultza burgesak eta mugimendu nazionalak
4.gaia: XIX. mendeko gizartearen aldaketak eta Langile Mugimendua
2. multzoa: Inperialismo garaia
5.
gaia: Bigarren Industria Iraultza. Inperialismoa (egin gabe)
6.
gaia: Lehen Mundu Gerra
7.
gaia: Errusiako Iraultza. SESB
3. multzoa: Europaren Hegemonia amaitu
8.
gaia: Hogeita hamarreko hamarkadako krisia (egin gabe)
9.
gaia: Demokraziak eta totalitarismoa (1919-1939)
10.
gaia: Bigarren Mundu Gerra
4. multzoa: mundua 1945etik aurrera
11.
gaia: Gerra Hotzaren garaia
12.
gaia: Deskolonizazioaren garaia
13.
gaia: Gizarte eta Kultura: milurteko berrirantz
14.
gaia: Oraintsuko historia
Prozedurazko edukiak
Mundu mailako arazo ekonomiko, sozial eta kulturalak aipatzea,
eta horien kausa, eboluzio eta litezkeen ondorioei buruzko azalpenezko hipotesiak formulatzea.
Aldakuntza prozesuren batean eragina izan dezaketen faktoreak
aztertzea, beren garrantzia baloratuz, eta maila guztiak
barne hartuko dituen ikuspegi orokorbatean bilduz.
Iraunaldi luze eta laburreko kausak eta gertakari historikoetan,
gatazka eta prozesuetan esku hartzen duten norbere eta taldeko
motibazioak antzeman eta elkar bereiztea.
Hainbat sistema ekonomiko, sozial, politiko eta kulturaletan
antzekotasunaketa ezberdintasunakalderatu
eta aztertzea eta sistema horiek irautearen edo aldatzearen arrazoiak azaltzea.
Dokumentu historikoetara
eta adibide errealetara hurbiltzea.
Bakarkako lanak egitea,
gero denon eskura egongo den euskarazko materiala sortuz:
liburutegiaren antolaketa, genealogia arbola egitea,
kontzeptuen euskarazko hiztegia osatzen laguntzea…
Aurkezpenak egiten ikasteaa,
bai taldeari eta bai adinez txikiagoak diren ikasleei.
Jarrerazko
edukiak
Lehen eta bigarren mailako iturburuak erabili eta interpretatzerakoan
zehatza eta objektiboaizatea.
Baliabiderik ez duten herrialde, eskualde eta pertsonekiko enpatia eta
elkartasuna erakustea, eta taldeen edo norbanakoen zapalkuntza eta
ustiapena gaitzestea.
Injustizia eta desberdintasun egoerez jabetzea eta baztertutako
sektoreekiko laguntzazko jarrera hartzea.
Gureak ez bezalako ideiak eta ohiturak dituzten pertsona, gizarte eta
herrialdeekiko enpatiazko eta tolerantziazko jarrerakgaratzea,
aniztasuna eta desberdintasuna aberastasun gisa baloratu eta
ulertzea, eta gatazkei irtenbide emateko bide gisa tolerantzia
eza eta gerra gaitzestea.
Giza eskubideak positiboki baloratu
eta sexua, arraza, nazionalitatea, erlijioa, sinesmena edo beste edozein
zirkunstantzia sozial edo pertsonal dela eta, edozein bereizkeria
aktiboki gaitzestea.
Aurrerapen digitalen
garrantziaz jabetu eta erabilera orokortzea.
Jakinmina piztu,
kontzeptu eta pertsonaien inguruko ezagutza nahia zabaltzea.
Partaidetza aktiboa
sustatzea, denon artean egin eta ikasi dezakegun ideia barneratuz.
Denon
eskura egongo den euskarazko materiala
sortzearen garrantziaz jabetzea.
Funtzionamendua eta metodologia
Apunteez osatutako liburuxkarekin
funtzionatuko dugu.
Aldi berean, apunte horiek
interneten zintzilikatuta
egongo dira, edonork etxetik kontsulta ditzan eta,
pixkanaka, osatzen joango gara.
Ikasteko teknika bat
eman nahi zaie ikasleei eta horregatiklanketa sistematizatu bat jarraituko da:
Datorren gaiaren aurrebaluazioa egingo da
lehenengo.
Gaiaren aurretik irakasleak
aurkezpen bat egingo du proiektorean.
Irakasleak apunteen hasieraneskema
bat txertatu du.
Irakaslea
eskemaren zati bakoitza liburuan non
kokatzen den joango da esaten eta, beti
eskema jarraituz, galdera bakoitzaren
xehetasun nagusiak zabalduko ditu.
Irakasleak, beti liburua jarraituz, zabaldu
egingo ditu xehetasunak, gaira hurbildu eta liburuan
kokatuz.
Irakasleak elkarrizketa sustatuko du, galderak egin, hainbat gauza
komentatu… eta ikasleekarkatzezhartuko dituzte apunteak alboan
edo post-it batean. Benetako mamia hartzea dugu helburu.
Galdera guztiak horrela landu eta gero,
gaia bukatzen denean,
irakasleak gai osoaerrepasatukodu, ideia nagusiak
bilduz.
Hau egin eta gero, “abisatu gabeko kontrola” dator, ondo baino
hobeto abisatuta geratzen dena, gaia bukatzen den bezain laster egingo
baita (Hori bai, astelehenetan ez!). Oinarrizko kontzeptuak hartu
diren ala ez aztertzea da helburu. Galdera motzak izango dira,
irakasleak azkartasunez zuzendu ahal izango dituenak. Helburuak:
Irakasleak gaia gelan noraino ulertzen den jakin ahal izatea, azken
errepaso bat ematea, ikasleek azken eguneraino gaia irakurri gabe ez
izatea… Irakasleak kontrolak zuzendu eta gero, gaizki ulertutakoak
berriro argituko dira. Kontrol honekez du inongo kontabilizaziorik azken notan,
eta pizgarri bezala erabiliko da, ikasleak ikastera
motibatzeko, hemen agertutako hainbat galdera azken azterketan jarriko baita. Kontrol hau ebaluazioan baino gehiago gaiaren
hausnarketan sartzen da.
Arlo teorikoa
landu eta gero pelikulak landuko ditugu (“landu” esan dut)
eta, horretarako, egun batean bi segidako orduakerabiliko ditugu. Ondoren gaiari buruzko elkarrizketa egingo
dugu berriro.oso
aberatsaizan ohi da.
Genealogia zuhaitza hasiko gara egiten
eta Genoomen txertatuko dugu.
Txandaka, aurtengo Batxi1ekoen gunea,
mantentzeko konpromisoa izango dute ikasleek.
Honetaz gain, ikasle bakoitzak
koadernoan hartuko du parte. Proiektu
honetan, bakoitzak 2 lan egingo ditu gutxienez
eta efemerideen gunean aipatutako hainbat
kontzeptu landuko ditu. Euskarazko Wikipedian
agertzen ez diren edo pattal samar dauden
kontzeptuak izan behar dute. Hasiera batean,
bakoitzak bere urtemuga landu dezakeela pentsatu
dut. Irakaslearekin adostuko du zein izan
daitezkeen. Bi lan horiek ondo badaude eta saio
lektiboan izandako jarrera egokia bada, ikasleak
kurtso bukaerako notari erantsiko zaizkion 2
puntu lortuko ditu, azterketean batez bestekoak
8 puntu balioko dituelarik gehienez. Batez
bestekoari erantsi ahal izateko ezinbesteko
baldintza da azterketek gaindituta izatea (4,5
edo gehiago den kasuetan, bereziki aztertuko
da).
Azterketan
ebaluazio bakoitzean planifikatutako gaiak sartzen ahaleginduko gara.
Galdera motzak izango dira, baina baita luzeak ere; hauetan
ikasleak gai bat garatzeko gaitasuna erakutsi beharko du.
Errazteko, azterketan liburuan izan dituen eskemak erabili ahal
izango ditu, nahi izanez gero, ildo horri jarraituz. Galdera motzen
artean aurrez kontroletan agertu direnak ere sartuko dira.
Irakasleak aurrez
azterketa eredua emateko konpromisoa hartuko du.
Ebaluazioa ez badu gainditu, errekuperazioa
egin beharko du eta, hau
ere ez badu gainditu,irakaslearekin
adostutako beste aukera batzukizan
ditzake.
Nota igotzeko:
Kurtso bukaeran azterketa finala egin beharko du.
Pelikulak eta dokumentalak:
El patriota, La Revolución Francesa, Germinal, Farenheit, Novecento,
El Gran Dictador, La Lista de Schindler, Largo Domingo Noviazgo…
EBALUAZIO irizpideak
4 azterketa
aurreikusten dira notarako eta dagozkien
errekuperazioak.
Ebaluazio bakoitzean
planifikatutako gaiak sartuko dira azterketan.
Lehen azterketa
Andres Urdanetaren gaiari dagokio. Puntu bat balioko du
azken notan.
Beste hiru
azterketek, 3 ebaluazioei dagokie eta batez bestekoak 7
puntu baliko ditu azken notan. Falta diren 2 puntuak
lanen garapenetik datoz. Kurtsoan zehar eta norbanaka
joango gara zehazten
egin beharreko lanak.
bakoitzean planifikatutako gaiak sartuko dira azterketan.
Azterketak 8 puntu balioko ditu
eta beste bi puntuak lanen bidez edo kontrolen bidez
lortuko
dira. Kurtsoan zehar eta norbanaka joango gara zehazten egin beharreko lanak.
Azterketan, ebaluazio bakoitzean
landutakoaren araberako galderak
egingo zaizkio. Aurrez eredua emango zaio. Beti sartuko dira kontroletan azaldutako galderak.
Ebaluazioak ez dira lotuko
eta bakoitzak bere nota eta materia mantenduko du Ez Ohiko
frogara arte.
Errekuperazioak:
Azterketa hau egin aurretik, ikasleak irakaslearekin bereziki landuko du
eta, hainbat kasutan, azterketa adostu ere bai. Gainditu den ala ez
adieraziko da soilik, beraz, 5 edo Gu dira aukera
bakarrak. Norbaitek nota nahiko balu, finalera aurkeztu beharko
luke. Ez Ohikora joaten den ikasleari ez zaio lanen
kontabilizaziorik egingo eta azterketa gainditzea eskatuko zaio.
Berez, gai hau,
etengabea omen da, baina kurtso osoko azterketa
final bat ez litzateke ikasle askorentzat erraza izango. Ikasturte
hauetan ikasleek oso lanpetuta ibiltzen direnez, nota nahi dutenei
bakarrik jarriko zaie azterketa final hori.
Ebaluazio bakoitza
zenbaki batez baloratuko da. kurtso bukaerako
batez bestekoa egiteko, hiru zenbakien batezbestekoa
egingo da eta, zenbaki osoa ez balitz aterako, gorantz
borobilduko litzateke. Finalaren bidez igo daiteke, soilik.
Irakasleak
kasu bereziak aztertzeko ahalmena gordetzen du bere
esku.
Bibliografia
PRATS, J.
eta besteak, Mundu Garaikidearen Historia, Batxilergoa 1, ANAYA,
Madril, 2008.
PRATS, J.
eta besteak, Mundu Garaikidearen Historia, Batxilergoa 1, ANAYA,
Madril, 2004.